FAKTY I MITY O NIETOPERZACH

Z racji zbliżającego się światowego dnia nietoperza, chcielibyśmy podzielić się kilkoma informacjami dotyczącymi tych zwierząt.

Nietoperze są grupą ssaków, które wykształciły niesamowite zdolności. Poruszają się w środowisku, w wyjątkowy dla siebie sposób. Nie dość, że posiadają zdolność aktywnego lotu jako jedyne ssaki, ponadto orientują się w przestrzeni za pomocą echolokacji czyli emitowaniu ultradźwięków, które wracają do ich uszu tworząc obraz otoczenia.

Jednakże ich los, często uzależniony jest od poczynań ludzi, wśród których mity i legendy dotyczące tych pożytecznych stworzeń urosły do granic możliwości, niestety zdecydowana większość z nich to informacje nieprawdziwe i w dodatku bardzo krzywdzące. Oto najpopularniejsze mity i wyjaśniające je fakty:

MIT: Nietoperze wplątują się we włosy.

FAKT: O tym jak dobrze latają nietoperze można przekonać się obserwując taflę wody jeziora wieczorem po zachodzie słońca lub w księżycową noc. Jeżeli poświęcimy chwilę i uda nam się zaobserwować je krążące nad wodą, zauważymy że są one w stanie wykryć za pomocą echolokacji bardzo małe owady rojące się nad wodą. Niemożliwym jest więc, że sprawny i zdrowy nietoperz, nie zauważy podczas lotu człowieka i tym bardziej wleci z jakiegoś niewyjaśnionego powodu w jego włosy. Mogło się tak w przeszłości wydarzyć iż mit ten wziął się stąd, że jakiś wyczerpany nauką latania młody osobnik przycupnął na czyjejś głowie by chwilę odpocząć. Jednakże sytuacja ta jest tak wyjątkowa, że nie możemy mówić o powtarzalności i prawdopodobieństwo takiego zdarzenia jest niezwykle niskie.

MIT: Nietoperze piją krew.

FAKT: W tej sytuacji mamy do czynienia z prawdą, lecz gatunki żywiące się krwią innych zwierząt są głównie mieszkańcami Ameryki Południowej. I ilość gatunków krwiopijnych można policzyć na palcach jednej dłoni. Na świecie żyją nietoperze żywiące się owadami, owocami, nektarem, a te pijące krew to jedynie ich ułamek. W Polsce takich nietoperzy nie ma i nasze krajowe gatunki żywią się owadami. Ta cecha sprawia że są bardzo pożytecznymi zwierzętami i uwalniają nas od uciążliwych komarów czy redukują populację szkodników.

MIT: Nietoperze są ślepe.

FAKT: To przekonanie pojawiło się zapewne z tego względu, że ssaki te mają małe oczy w porównaniu z podobnymi w wielkości innymi przedstawicielami tej gromady. A wyjaśnienie tego leży w ich sposobie orientowania się w przestrzeni. Rzeczywiście u polskich gatunków nietoperzy wzrok odgrywa rolę drugoplanową, gdyż najważniejszym zmysłem do „rozglądania się wokoło” jest właśnie słuch. Używając echolokacji nietoperze emitują ultradźwięki, z których zdecydowana większość jest niesłyszalna dla człowieka i powracające echo jest „obrazem” otoczenia lecącego nietoperza. Dlatego też uszy tych ssaków są tak duże, natomiast oczy są bardzo małe jednakże nie znaczy to, że oczu w ogóle nie używają. Ciekawym gatunkiem w tym przypadku jest borowiec wielki, którego echolokacja bywa tak niska, że jest możliwa do usłyszenia. Brzmi to trochę jak ciche, metaliczne klikanie. Nietoperze także komunikują się między sobą wydając słyszalne dla nas dźwięki, są to tzw. głosy socjalne. Możemy ich podsłuchać często w dużych miejskich parkach bądź lesie, oczywiście po zachodzie słońca w letnie, ciepłe noce.

Ewa Marszałek

Spec. ds. ochrony przyrody | zoolog