{"id":6072,"date":"2021-03-01T07:36:34","date_gmt":"2021-03-01T06:36:34","guid":{"rendered":"https:\/\/ansee.pl\/?p=6072"},"modified":"2026-04-29T12:13:26","modified_gmt":"2026-04-29T10:13:26","slug":"krajobraz-na-piedestale-nowe-znaczenie-wielopoziomowego-pojecia","status":"publish","type":"artykuly","link":"https:\/\/ansee.pl\/en\/articles\/krajobraz-na-piedestale-nowe-znaczenie-wielopoziomowego-pojecia\/","title":{"rendered":"Krajobraz na piedestale &#8211;  nowe znaczenie wielopoziomowego poj\u0119cia"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0142owo <em>krajobraz<\/em> zapewne u ka\u017cdego z nas budzi skojarzenia. Przychodz\u0105 nam na my\u015bl pi\u0119kne widoki g\u00f3rskie lub malownicze wsie po\u0142o\u017cone w\u015br\u00f3d p\u00f3l i \u0142\u0105k. Krajobrazy i spos\u00f3b, w jaki je odbieramy, s\u0105 kwesti\u0105 mocno indywidualn\u0105 i subiektywn\u0105, a zarazem spo\u0142eczn\u0105 i kulturow\u0105. Nie tylko osoba, kt\u00f3ra patrzy na krajobraz, oraz miejsce, z kt\u00f3rego to robi, odgrywaj\u0105 przy tym du\u017ca rol\u0119. Nasze zaplecze kulturowo-spo\u0142eczne w takim samym stopniu wp\u0142ywa na to, co uwa\u017camy za pi\u0119kne, a co nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trudno nam sobie wyobrazi\u0107, \u017ce cz\u0142owiek nie zawsze postrzega\u0142 swoje \u2018naturalne\u2019 otoczenie jako krajobraz, na kt\u00f3ry warto patrze\u0107 i z kt\u00f3rego mo\u017cna czerpa\u0107 przyjemno\u015b\u0107. By\u0142o ono g\u0142\u00f3wnie \u017ar\u00f3d\u0142em po\u017cywienia oraz innych zasob\u00f3w potrzebnych do \u017cycia. Jednocze\u015bnie stanowi\u0142o przestrze\u0144 powi\u0105zan\u0105 z wierzeniami, wyobra\u017ceniami i emocjami, jak na przyk\u0142ad strachem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z perspektywy \u015bwiata zachodniego, krajobraz jako powszechnie znane poj\u0119cie i zjawisko wywodzi si\u0119 z p\u00f3\u017anego \u015bredniowiecza lub epoki renesansu. W\u0142a\u015bnie wtedy powsta\u0142y pierwsze dzie\u0142a sztuki obrazuj\u0105ce g\u0142\u00f3wnie otoczenie cz\u0142owieka zwane pejza\u017cami. Zaliczaj\u0105 si\u0119 do nich widoki na miasta lub otwarte przestrzenie naturalne. Krajobraz jako element warto\u015bciowy, warty obserwacji i kontemplacji, wy\u0142oni\u0142 si\u0119 zatem stosunkowo niedawno i jest poj\u0119ciem zwi\u0105zanym z europejsk\u0105 tradycj\u0105 my\u015blow\u0105 na pograniczu kultury i natury.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u015b poj\u0119cie krajobrazu wychodzi poza jego ulokowanie wy\u0142\u0105cznie w dziedzinie estetyki. Sta\u0142o si\u0119 poj\u0119ciem wielopoziomowym, interdyscyplinarnym, kt\u00f3re dzia\u0142a na pograniczu nauk przyrodniczych, spo\u0142ecznych i humanistycznych. Jest ono ponadto u\u017cywane jako koncepcja s\u0142u\u017c\u0105ca ochronie \u015brodowiska, kt\u00f3ra umo\u017cliwia \u0142\u0105czenie wielu aspekt\u00f3w \u015brodowiskowych, przyrodniczych i kulturowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zgodnie z tym podej\u015bciem, ju\u017c nie tylko wzrok s\u0142u\u017cy odbiorcom do postrzegania krajobrazu, lecz tak\u017ce inne zmys\u0142y, jak w\u0119ch i s\u0142uch: ha\u0142as i nieprzyjemne zapachy stanowi\u0105 takie same zagro\u017cenia dla krajobrazu, jak element wizualny psuj\u0105cy harmoni\u0119 i \u0142ad przestrzenny.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Krajobraz w ubieg\u0142ych latach zyska\u0142 na znaczeniu tak\u017ce w Polsce. W 2005 roku zosta\u0142a ratyfikowana Europejska Konwencja Krajobrazowa, sporz\u0105dzona w 2000 r. przez Rad\u0119 Europy. Zgodnie z art. 5, Polska zobowi\u0105zana jest m.in. do podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 na rzecz prawnego uznania krajobraz\u00f3w, ustanowienia i wdro\u017cenia polityki krajobrazowej oraz zintegrowania krajobrazu z w\u0142asn\u0105 polityk\u0105 w zakresie planowania regionalnego i urbanistycznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W zwi\u0105zku z tymi zobowi\u0105zaniami w 2015 roku powsta\u0142a tak zwana ustawa krajobrazowa. W 2019 roku wesz\u0142o w \u017cycie rozporz\u0105dzenie w sprawie sporz\u0105dzenia audyt\u00f3w krajobrazowych. Wojew\u00f3dztwa maj\u0105 czas do 2023 roku, aby sporz\u0105dzi\u0107 \u201einwentaryzacj\u0119\u201d istniej\u0105cych krajobraz\u00f3w, opisuj\u0105c przy tym ich stan oraz wyznaczaj\u0105c krajobrazy priorytetowe, o szczeg\u00f3lnej warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ocena oddzia\u0142ywania na krajobraz stanowi dzi\u015b tak\u017ce nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 procedury uzyskania decyzji o \u015brodowiskowych uwarunkowaniach. W naszej dzia\u0142alno\u015bci podejmujemy si\u0119 tego zadania na podstawie rozumienia krajobrazu wed\u0142ug Europejskiej Konwencji Krajobrazowej, kt\u00f3ra podkre\u015bla, i\u017c \u201e<em>krajobraz jest wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jako\u015bci \u017cycia ludzi zamieszkuj\u0105cych wsz\u0119dzie: w obszarach miejskich i na wsi, na obszarach zdegradowanych, jak r\u00f3wnie\u017c w obszarach o wysokiej jako\u015bci, na obszarach uznawanych jako charakteryzuj\u0105ce si\u0119 wyj\u0105tkowym pi\u0119knem, jak i w obszarach pospolitych<\/em>\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0142owo krajobraz zapewne u ka\u017cdego z nas budzi skojarzenia. Przychodz\u0105 nam na my\u015bl pi\u0119kne widoki g\u00f3rskie lub malownicze wsie po\u0142o\u017cone w\u015br\u00f3d p\u00f3l i \u0142\u0105k. <\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":7422,"template":"","meta":[],"categories":[19],"post_tag":[190],"class_list":["post-6072","artykuly","type-artykuly","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-srodowisko","tag-analizy-srodowiskowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykuly\/6072","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykuly"}],"about":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/artykuly"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykuly\/6072\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6072"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6072"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/post_tag?post=6072"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}