{"id":11649,"date":"2015-02-27T13:46:06","date_gmt":"2015-02-27T12:46:06","guid":{"rendered":"http:\/\/ansee.kei.pl\/ansee\/?p=434"},"modified":"2026-04-29T12:13:26","modified_gmt":"2026-04-29T10:13:26","slug":"monitoring-chiropterologiczny-i-skutki-blednej-interpretacji","status":"publish","type":"artykuly","link":"https:\/\/ansee.pl\/en\/articles\/monitoring-chiropterologiczny-i-skutki-blednej-interpretacji\/","title":{"rendered":"Monitoring chiropterologiczny i skutki b\u0142\u0119dnej interpretacji"},"content":{"rendered":"<p><em>Co oznacza indeks aktywno\u015bci nietoperzy?<\/em><br \/>\n<em>Czy mo\u017cna zrealizowa\u0107 inwestycj\u0119 bli\u017cej ni\u017c 200 metr\u00f3w od szpaleru drzew?<\/em><br \/>\n<em>Czy badania prowadzone dalej ni\u017c 500 metr\u00f3w od turbiny s\u0105 warto\u015bciowe?<\/em><br \/>\n<em>Kt\u00f3re wytyczne s\u0105 obowi\u0105zuj\u0105ce? Czy te z 2009 czy z 2011 roku?<\/em><br \/>\n<em>Czy uwzgl\u0119dnianie zbyt d\u0142ugich transekt\u00f3w mo\u017ce zawa\u017cy\u0107 na ocenie negatywnej planowanej inwestycji?<\/em><br \/>\n<em>Co to jest szpaler?<\/em><\/p>\n<p>S\u0105 to kluczowe tematy, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 podczas ocen oddzia\u0142ywania na \u015brodowisko inwestycji energetyki wiatrowej. Niestety bardzo cz\u0119sto s\u0105 one \u017ale interpretowane, co wp\u0142ywa negatywnie na prowadzenie inwestycji i nara\u017ca inwestor\u00f3w na du\u017ce straty. By potrafi\u0107 odpowiedzie\u0107 na powy\u017csze pytania nale\u017cy dok\u0142adnie zrozumie\u0107 za\u0142o\u017cenia istnienia \u201eWytycznych\u2026.\u201d (zar\u00f3wno z 2009 r. jak i z 2011 r.) i zaproponowany w nich Indeks Aktywno\u015bci Nietoperzy, kt\u00f3ry jest pochodn\u0105 uwzgl\u0119dniaj\u0105c\u0105 specyfik\u0119 chiropterofauny.<\/p>\n<p><b><strong>Czemu i po co stosuje si\u0119 indeks?<\/strong><\/b><\/p>\n<p>Analiza indeksu aktywno\u015bci stosowana jest podczas bada\u0144 wp\u0142ywu inwestycji farm wiatrowych na chiropterofaun\u0119 zgodnie z wytycznymi rekomendowanymi przez Krajow\u0105 Rad\u0119 Ochrony Przyrody. Konieczno\u015b\u0107 sporz\u0105dzenia rocznego przedrealizacyjnego monitoringu chiropterofauny i zindeksowania jego wynik\u00f3w wywodzi si\u0119 z Rezolucji 6.11 Porozumienia o Ochronie Populacji Europejskich Nietoperzy EUROBATS, kt\u00f3rego Polska jest stron\u0105. Celem jest ujednolicenie zasad opracowania ocen oddzia\u0142ywania elektrowni wiatrowych na nietoperze. W 2009 r powsta\u0142y tzw. wytyczne dotycz\u0105ce oceny oddzia\u0142ywania elektrowni wiatrowych na nietoperze (zwane dalej wytycznymi), kt\u00f3re ulegaj\u0105 r\u00f3\u017cnym nieformalnym przemianom, aktualizowane g\u0142\u00f3wnie w 2011 roku.<\/p>\n<p>Zgodnie z definicj\u0105 zapisan\u0105 w wytycznych Indeks Aktywno\u015bci Nietoperzy to warto\u015b\u0107 liczbowa podawana w jednostkach aktywno\u015bci na godzin\u0119 (n\/h). Okre\u015bla si\u0119 go dla ka\u017cdego badania na poszczeg\u00f3lnych punktach nas\u0142uchowych lub funkcjonalnych odcinkach transekt\u00f3w (a tak\u017ce dla ca\u0142ej farmy lub jej wybranego fragmentu) i wylicza oddzielnie dla poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w lub grup gatunk\u00f3w (w tym \u0142\u0105cznie dla wszystkich nietoperzy) wed\u0142ug poni\u017cszego wzoru:<\/p>\n<p><b><strong>Ia = Lx*60\/T;<\/strong><\/b><\/p>\n<p>gdzie:<\/p>\n<p><b><strong>Ia<\/strong><\/b> \u2013 indeks aktywno\u015bci danego gatunku,<\/p>\n<p><b><strong>Lx<\/strong><\/b> \u2013 liczba jednostek aktywno\u015bci danego gatunku stwierdzona w trakcie wyj\u015bcia na analizowanym odcinku transektu,<\/p>\n<p><b><strong>T<\/strong><\/b> \u2013 czas prowadzenia nagra\u0144 na analizowanym odcinku transektu podawany w minutach.<\/p>\n<p>Indeks Aktywno\u015bci Nietoperzy oznacza ilo\u015b\u0107 5-sekundowych sekwencji echolokacyjnych nietoperzy (kontakt\u00f3w nietoperzy) zarejestrowanych podczas godziny obserwacji w terenie. Fizycznie oznacza to, \u017ce ca\u0142e nagranie trwaj\u0105ce nawet kilka minut dzieli si\u0119 na 5-sekundowe odcinki. Pojedynczy taki odcinek stanowi pojedyncze stwierdzenie aktywno\u015bci (pojedyncz\u0105 jednostk\u0119 aktywno\u015bci danego gatunku Lx). W zwi\u0105zku z tym nagranie jednego osobnika przez 15 sekund da 3 stwierdzenia aktywno\u015bci (Lx).<\/p>\n<p>Indeks aktywno\u015bci wyliczany jest osobno dla ka\u017cdego gatunku i osobno dla ka\u017cdego z dni obserwacji. Wyliczany jest dla poszczeg\u00f3lnych odcink\u00f3w funkcjonalnych wytypowanego transektu lub punkt\u00f3w nas\u0142uchowych wyznaczonych w poszczeg\u00f3lnych siedliskach. Siedliska te musz\u0105 by\u0107 jednorodne, a z\u0142e ich wyznaczenie mo\u017ce negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na badania i ocen\u0119 wp\u0142ywu inwestycji.<\/p>\n<p>Co najwa\u017cniejsze, indeks pozwala por\u00f3wnywa\u0107 r\u00f3\u017cnice w aktywno\u015bci na terenie badanym, jak r\u00f3wnie\u017c zmiany sezonowe, a tak\u017ce pozwala por\u00f3wnywa\u0107 wyniki z r\u00f3\u017cnych lokalizacji i badania wykonane z zastosowaniem r\u00f3\u017cnego sprz\u0119tu (st\u0105d podzia\u0142 na 5-sekundowe odcinki).<\/p>\n<p><b><strong>Czy indeks aktywno\u015bci pozwala pozna\u0107 populacj\u0119 nietoperzy?<\/strong><\/b><\/p>\n<p>Nie, indeks aktywno\u015bci okre\u015bla bowiem aktywno\u015b\u0107 nietoperzy, a co za tym idzie wykorzystanie przez nie przestrzeni powietrznej, pozwala uchwyci\u0107 zmiany sezonowe, w tym migracje, miejsca wzmo\u017conych przelot\u00f3w, okre\u015bli\u0107 wa\u017cniejsze \u017cerowiska itd. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce na podstawie Indeksu Aktywno\u015bci nie oszacujemy liczby lokalnej populacji danego gatunku. Policzenie ilo\u015bci osobnik\u00f3w pojawiaj\u0105cych si\u0119 na badanym terenie nie jest mo\u017cliwe, poniewa\u017c ilo\u015b\u0107 nagra\u0144 d\u017awi\u0119k\u00f3w echolokacyjnych nie zawsze odpowiada ilo\u015bci osobnik\u00f3w pojawiaj\u0105cych si\u0119 w miejscu prowadzenia detektoringu. Przyk\u0142adami takich zaburze\u0144 obserwacji s\u0105 np.:<\/p>\n<ul>\n<li>jeden kr\u0105\u017c\u0105cy osobnik w pobli\u017cu osoby prowadz\u0105cej nagrania na farmie wiatrowej mo\u017ce generowa\u0107 bardzo wysokie indeksy aktywno\u015bci,<\/li>\n<li>aktywno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 zaburzona w terenie poprzez o\u015bwietlenie obserwatora, kt\u00f3re mo\u017ce przyci\u0105ga\u0107 niekt\u00f3re gatunki i wabi\u0107 owady &#8211; st\u0105d kr\u0105\u017cenie nietoperzy nad obserwatorem,<\/li>\n<li>nietoperze podczas \u017cerowania najcz\u0119\u015bciej oddalaj\u0105 si\u0119 od miejsca kolonii rozrodczych do nawet kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w (w zale\u017cno\u015bci od gatunku), wi\u0119c trudno m\u00f3wi\u0107 o populacji lokalnej,<\/li>\n<li>aktywno\u015b\u0107 uzale\u017cniona jest od warunk\u00f3w pogodowych, a co za tym idzie od dost\u0119pno\u015bci pokarmu na badanym terenie(aktywno\u015b\u0107 jest ni\u017csza przy z\u0142ych warunkach). Indeks Aktywno\u015bci maleje wraz z pogarszaniem si\u0119 warunk\u00f3w pogodowych tzn. ze spadkiem temperatury oraz z pojawieniem si\u0119 opad\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Dlatego te\u017c aktywno\u015b\u0107 \u017ceruj\u0105cych nietoperzy nie odpowiada rzeczywistemu zag\u0119szczeniu populacji (liczbie osobnik\u00f3w)na badanym terenie (Dietz; 2009). Wszystkie uwarunkowania i wyniki powinny by\u0107 poddawane wnikliwej analizie podczas sporz\u0105dzania raportu. Wytyczne s\u0105 jedynie materia\u0142ami pomocniczymi s\u0142u\u017c\u0105cymi do przeprowadzenia rocznych bada\u0144 i nie maj\u0105 mocy prawnej.<\/p>\n<p><b><strong>Jak interpretacja wynik\u00f3w monitoringu wp\u0142ywa na losy planowanej farmy wiatrowej? Co oznacza wysoka, \u015brednia i niska aktywno\u015b\u0107 nietoperzy?<\/strong><\/b><\/p>\n<p>Projekt wytycznych dotycz\u0105cy oceny oddzia\u0142ywania elektrowni wiatrowych na nietoperze (2011) pozwala na \u00f3wczesny stan wiedzy okre\u015bli\u0107 granice kategorii aktywno\u015bci nietoperzy dla poszczeg\u00f3lnych grup gatunk\u00f3w. Podane w tabeli warto\u015bci oznaczaj\u0105 g\u00f3rne granice aktywno\u015bci: A \u2013 niskich, B \u2013 umiarkowanych, C \u2013 wysokich, powy\u017cej C \u2013 aktywno\u015b\u0107 bardzo wysoka<\/p>\n<p><i><em>\u0179r\u00f3d\u0142o: Projekt wytycznych dotycz\u0105cy oceny oddzia\u0142ywania elektrowni wiatrowych na nietoperze (GDO\u015a; 2011).<\/em><\/i><\/p>\n<p>Grupy gatunk\u00f3w zwi\u0105zane s\u0105 z ryzykiem kolizji poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w z pracuj\u0105cymi turbinami wiatrowymi, np. do grupy<i><em> Nyctalus spp.<\/em><\/i> nale\u017c\u0105 gatunki borowc\u00f3w o bardzo wysokim stopniu nara\u017cenia na \u015bmiertelno\u015b\u0107, do grupy <i><em>Eptesicus spp.<\/em><\/i> nale\u017c\u0105 mroczki z rodzaju <i><em>Eptesicus<\/em><\/i> o umiarkowanym stopniu nara\u017cenia na \u015bmiertelno\u015b\u0107, do grupy <i><em>Pipistrellus spp.<\/em><\/i> nale\u017c\u0105 gatunki karlik\u00f3w bardzo wysokim i wysokim stopniu nara\u017cenia na kolizj\u0119. Wszystkie pozosta\u0142e gatunki to gatunki o niskim i bardzo niskim stopniu nara\u017cenia na \u015bmiertelno\u015b\u0107 np. nietoperze z rodzaju <i><em>Myotis spp.<\/em><\/i> oraz <i><em>mopek<\/em><\/i>.<\/p>\n<p>Na podstawie wyliczonych indeks\u00f3w aktywno\u015bci chiropterolog okre\u015bla niezb\u0119dno\u015b\u0107 zastosowania dzia\u0142a\u0144 minimalizuj\u0105cych ryzyko kolizji nietoperzy z pracuj\u0105cymi turbinami wiatrowymi. W przypadku<b><strong>aktywno\u015bci niskich<\/strong><\/b> b\u0119dzie to oznacza\u0142o, \u017ce poszczeg\u00f3lne turbiny nie wp\u0142yn\u0105 znacz\u0105co negatywnie na chiropterofaun\u0119 na obszarze prowadzonego rocznego monitoringu i nie istnieje konieczno\u015b\u0107 wprowadzania dzia\u0142a\u0144 minimalizuj\u0105cych.<\/p>\n<p>W przypadku, gdy przez kilka okres\u00f3w fenologicznych wyst\u0105pi <b><strong>aktywno\u015b\u0107 umiarkowana<\/strong><\/b> przypuszcza si\u0119, i\u017c planowana inwestycja mo\u017ce mie\u0107 negatywne oddzia\u0142ywanie na nietoperze badanego obszaru i nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 zastosowanie dzia\u0142a\u0144 minimalizuj\u0105cych negatywne ryzyko. Rodzaj dzia\u0142a\u0144 jaki mo\u017ce by\u0107 zastosowany to:<\/p>\n<ul>\n<li>czasowe wy\u0142\u0105czenia pracy turbin w okresie od zachodu do wschodu s\u0142o\u0144ca lub na cz\u0119\u015b\u0107 nocy (w zale\u017cno\u015bci od czasowego rozk\u0142adu aktywno\u015bci gatunku) przy pr\u0119dko\u015bci wiatru poni\u017cej 6m\/s,<\/li>\n<li>odsuni\u0119cie turbin wiatrowych od miejsc newralgicznych,<\/li>\n<li>rezygnacja z budowy cz\u0119\u015bci inwestycji (dotyczy turbin wiatrowych, kt\u00f3rych lokalizacja jest w s\u0105siedztwie odcink\u00f3w transekt\u00f3w, na kt\u00f3rych wyliczona warto\u015b\u0107 Indeksu Aktywno\u015bci jest umiarkowana).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Je\u015bli umiarkowana warto\u015b\u0107 Indeksu Aktywno\u015bci wyst\u0105pi tylko w jednym na 6 okres\u00f3w na pojedynczych odcinkach funkcjonalnych transektu lub punktach w\u00f3wczas dzia\u0142ania zapobiegawcze kolizji s\u0105 zb\u0119dne.<\/p>\n<p>Obligatoryjnie nale\u017cy zastosowa\u0107 dzia\u0142ania \u0142agodz\u0105ce ryzyko kolizji w przypadku, gdy uzyskamy wynik<b><strong>wysokiego indeksu aktywno\u015bci<\/strong><\/b>. Uzyskanie aktywno\u015bci bardzo wysokiej sugeruje dwa rozwi\u0105zania: odsuni\u0119cie elektrowni wiatrowej od konfliktowego miejsca lub rezygnacj\u0119 z jej budowy.<\/p>\n<p>Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, i\u017c zaproponowane w Wytycznych Indeksy by\u0142y pr\u00f3b\u0105 ich stworzenia na podstawie \u00f3wczesnego stanu wiedzy i nie odnios\u0142y si\u0119 do faktycznie zarejestrowanej kolizyjno\u015bci. Istnieje wi\u0119c, potrzeba aktualizacji stanu wiedzy warto\u015bci granicznych Indeksu Aktywno\u015bci Nietoperzy.<\/p>\n<p><b><strong>B\u0142\u0119dy w analizie indeksu aktywno\u015bci<\/strong><\/b><\/p>\n<p>Najcz\u0119stsze b\u0142\u0119dy w analizie indeksu aktywno\u015bci to:<\/p>\n<ul>\n<li>Wyznaczenie transketu, gdzie pojedynczy odcinek funkcjonalny objemuje r\u00f3\u017cne siedliska wa\u017cne dla nietoperzy (i tutaj jest potrzeba wykorzystania wiedzy chiropetrologa, kt\u00f3ry teoretycznie jednorodny odcinek pola jest w stanie podzieli\u0107 na siedliska istotne dla nietoperzy).<\/li>\n<li>Nieumiej\u0119tna interpolacja nagra\u0144 z punkt\u00f3w, gdy nas\u0142uchy trwa\u0142y mniej ni\u017c 60 minut.<\/li>\n<li>Wyznaczenie trasy przemarszu czy punktu nas\u0142uchowego jedynie w pobli\u017cu siedliska wykorzystywanego przez nietoperze, a w oddaleniu od turbiny. Otrzymujemy wtedy wysok\u0105 aktywno\u015b\u0107 nietoperzy przy szpalerze wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rego wykonujemy transekt, za\u015b nie jeste\u015bmy w stanie nic powiedzie\u0107 na temat aktywno\u015bci nietoperzy w najbli\u017cszym otoczeniu turbiny zlokalizowanej na gruntach rolnych (faktycznie w pobli\u017cu turbiny aktywno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 niska).<\/li>\n<li>Liczenie indeks\u00f3w bez podzia\u0142u na poszczeg\u00f3lne wyj\u015bcia detektorowe, poszczeg\u00f3lne typy siedlisk oraz gatunki nietoperzy.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Tego typu b\u0142\u0119dy bardzo cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 w metodyce bada\u0144 i analizach zawartych w raportach o oddzia\u0142ywaniu inwestycji na nietoperze. Jednak nie\u015bwiadomy ich wyst\u0119powania inwestor ponosi niejednokrotnie du\u017ce straty z tego powodu. Ok 70% wszystkich opiniowanych przez ansee raport\u00f3w posiada\u0142o b\u0142\u0119dy zwi\u0105zane z Indekesm Aktywno\u015bci Nietoperzy. Du\u017cym niebezpiecze\u0144stwem jest tak\u017ce brak wystarczaj\u0105cej wiedzy w\u015br\u00f3d organ\u00f3w opiniuj\u0105cych. Inwestor w takich przypadkach najcz\u0119\u015bciej zmuszony jest do pos\u0142ugiwania si\u0119 opracowaniem z monitoringu nietoperzy w spos\u00f3b, kt\u00f3ry zmniejsza warto\u015b\u0107 jego projektu.<\/p>\n<p>Zach\u0119camy wi\u0119c do weryfikacji opracowa\u0144 przed ich z\u0142o\u017ceniem do organu opiniuj\u0105cego. Bardzo cz\u0119sto daje to mo\u017cliwo\u015bci zmniejszenia zalece\u0144 minimalizuj\u0105cych czy wr\u0119cz wskazuje na mo\u017cliwo\u015b\u0107 realizacji inwestycji, kt\u00f3ra wcze\u015bniej by\u0142a zaopiniowana negatywnie. W kwestii pyta\u0144 postawionych na pocz\u0105tku tego artyku\u0142u &#8211; zach\u0119camy do kontaktu z nami, wsp\u00f3lnie przeanalizujemy ka\u017cdy przypadek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Co oznacza indeks aktywno\u015bci nietoperzy? Czy mo\u017cna zrealizowa\u0107 inwestycj\u0119 bli\u017cej ni\u017c 200 metr\u00f3w od szpaleru drzew? Czy badania prowadzone dalej ni\u017c 500 metr\u00f3w od turbiny s\u0105 warto\u015bciowe? Kt\u00f3re wytyczne s\u0105 obowi\u0105zuj\u0105ce? Czy te z 2009 czy z 2011 roku? Czy uwzgl\u0119dnianie zbyt d\u0142ugich transekt\u00f3w mo\u017ce zawa\u017cy\u0107 na ocenie negatywnej planowanej inwestycji? Co to jest szpaler? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"template":"","meta":[],"categories":[22],"post_tag":[193],"class_list":["post-11649","artykuly","type-artykuly","status-publish","hentry","category-przyroda","tag-analizy-przyrodnicze"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykuly\/11649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykuly"}],"about":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/artykuly"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykuly\/11649\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/post_tag?post=11649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}