{"id":11138,"date":"2023-03-07T09:28:30","date_gmt":"2023-03-07T08:28:30","guid":{"rendered":"https:\/\/ansee.pl?p=11138"},"modified":"2026-04-29T12:13:25","modified_gmt":"2026-04-29T10:13:25","slug":"pograzmy-sie-w-bagnie-czyli-bioroznorodnosc-mokradel","status":"publish","type":"artykuly","link":"https:\/\/ansee.pl\/en\/articles\/pograzmy-sie-w-bagnie-czyli-bioroznorodnosc-mokradel\/","title":{"rendered":"Pogr\u0105\u017cmy si\u0119 w bagnie, czyli bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mokrade\u0142"},"content":{"rendered":"\n

Nieco ponad miesi\u0105c temu, 2 lutego<\/strong>, obchodzili\u015bmy Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Mokrade\u0142<\/strong>. By\u0142a to kolejna rocznica podpisania Konwencji Ramsarskiej – Mi\u0119dzynarodowej Konwencji o obszarach wodno-b\u0142otnych<\/em> mi\u0119dzynarodowego uk\u0142adu podpisanego 2 lutego 1971 maj\u0105cego na celu obj\u0119cie ochron\u0105 teren\u00f3w podmok\u0142ych. Obszary te pe\u0142ni\u0105 niezwykle istotn\u0105 rol\u0119 ochronn\u0105 dla wielu ekosystem\u00f3w oraz s\u0105 naturalnym narz\u0119dziem w walce ze zmian\u0105 klimatu. Z kolei 3 marca <\/strong>\u015bwi\u0119towali\u015bmy Dzie\u0144 Dzikiej Przyrody<\/strong>. Data ta jest nieprzypadkowa, gdy\u017c r\u00f3wno 50 lat temu podpisano Konwencj\u0119 o mi\u0119dzynarodowym handlu dzikimi zwierz\u0119tami i ro\u015blinami gatunk\u00f3w zagro\u017conych wygini\u0119ciem<\/em>.
Przedwio\u015bnie to idealny czas by skoncentrowa\u0107 si\u0119 na bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci mokrade\u0142 i doceni\u0107 to jak przyroda budzi si\u0119 do \u017cycia po zimowym odpoczynku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u017baba zielona (Rana esculenta sp<\/em>.), rzeka Biebrza. Fot. Ewa Zab\u00f3wka<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na terenie naszego kraju wyznaczono do dzi\u015b 19 obszar\u00f3w Ramsar, czyli obszar\u00f3w wodno-b\u0142otnych maj\u0105cych znaczenie mi\u0119dzynarodowe . S\u0105 to m.in. Stawy Milickie, Torfowiska Doliny Izery, Biebrza\u0144ski, S\u0142owi\u0144ski, Wigierski, Poleski i Narwia\u0144ski Park Narodowy, torfowiska w Karkonoskim Parku Narodowym i wiele innych. Mokrad\u0142a w Polsce zajmuj\u0105 obecnie obszar ok. 43 tys. km2<\/sup><\/strong>, z czego na torfowiska przypada ponad 12 tys km2<\/sup><\/strong>, a konwencj\u0105 Ramsarsk\u0105 obj\u0119te jest ponad 1500 km2<\/sup><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n


Rola mokrade\u0142 jest zr\u00f3\u017cnicowana. S\u0105 one cennym rezerwuarem i filtrem wody s\u0142odkiej. Zapewniaj\u0105 tak\u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 wody pitnej na Ziemi. Stanowi\u0105 naturaln\u0105 ochron\u0119 przed sztormami i powodziami, poprzez poch\u0142anianie nadmiaru wody i rozbijanie fal. Widoczne jest to szczeg\u00f3lnie w lasach namorzynowych. Mokrad\u0142a maj\u0105 sw\u00f3j niezaprzeczalny udzia\u0142 w regulowaniu klimatu: torfowiska magazynuj\u0105 dwa razy wi\u0119cej w\u0119gla ni\u017c lasy. Dodatkowo namorzyny, solniska i \u0142\u0105ki podwodne gromadz\u0105 znaczne ilo\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w w\u0119gla przyczyniaj\u0105c si\u0119 do \u0142agodzenia skutk\u00f3w zmian klimatu. Mokrad\u0142a stanowi\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142o po\u017cywienia i utrzymania dla ludzi, szczeg\u00f3lnie w bran\u017cy turystycznej, rybactwie i akwakulturze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rosiczka okr\u0105g\u0142olistna (Drosera rotundifolia<\/em>) w Biebrza\u0144skim Parku Narodowym, fot. Ewa Zab\u00f3wka<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Bursztynka pospolita (Succinea putris<\/em>) na Barwiku o wschodzie s\u0142o\u0144ca, fot. Ewa Zab\u00f3wka<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Mokrad\u0142a pe\u0142ni\u0105 tak\u017ce niezwykle wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 w kszta\u0142towaniu bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Stanowi\u0105 \u015brodowisko \u017cycia wielu gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t. W\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cniamy tak\u017ce gatunki zagro\u017cone i rzadkie jak np. rosiczka okr\u0105g\u0142olistna, fio\u0142ek torfowy, dubelt, batalion, wodniczka, kulik wielki. Wp\u0142yw teren\u00f3w podmok\u0142ych na bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest r\u00f3wnie\u017c po\u015bredni, poprzez funkcje ochronne dla w\u00f3d i klimatu, co umo\u017cliwia zachowanie siedlisk. Mokrad\u0142a to unikalny ekosystem stanowi\u0105cy miejsce \u017cycia, rozrodu, lub \u017ar\u00f3d\u0142o po\u017cywienia dla bardzo wielu gatunk\u00f3w ptak\u00f3w, p\u0142az\u00f3w, gad\u00f3w, owad\u00f3w, a tak\u017ce ssak\u00f3w.
Lecz \u017cycie na mokrad\u0142ach nie jest proste. Organizmy musz\u0105 ci\u0105gle mierzy\u0107 si\u0119 z niekorzystnymi warunkami takimi jak podnoszenie i opadanie poziomu w\u00f3d, du\u017c\u0105 wilgotno\u015bci\u0105, a tak\u017ce po\u017carami torfowisk.
W zwi\u0105zku z tymi trudnymi warunkami, konieczne by\u0142o wykszta\u0142cenie pewnych przystosowa\u0144 do \u017cycia na podmok\u0142ym obszarze. Ptaki poszukuj\u0105ce po\u017cywienia na terenach zalanych wod\u0105 cz\u0119sto posiadaj\u0105 d\u0142ugie nogi, smuk\u0142e palce i stosunkowo lekkie cia\u0142a, co pozwala im brodzi\u0107 w p\u0142ytkiej wodzie. Posiadaj\u0105 cz\u0119sto tak\u017ce wyd\u0142u\u017cony dzi\u00f3b, kt\u00f3ry pozwala przeczesywa\u0107 dno w poszukiwaniu jedzenia. Przyk\u0142adem jest np. \u017curaw, kt\u00f3rego cz\u0119sto mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 na podmok\u0142ych obszarach lub krwawodzi\u00f3b preferuj\u0105cy podmok\u0142e \u0142\u0105ki i bagna. Inne gatunki ptak\u00f3w wykazuj\u0105 przystosowanie do p\u0142ywania, takie jak np. b\u0142ony p\u0142awne i nat\u0142uszczone pi\u00f3ra u\u0142atwiaj\u0105ce unoszenie si\u0119 na wodzie. W przypadku ptak\u00f3w nurkuj\u0105cych dodatkowo niezb\u0119dna jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 regulowania ci\u0119\u017caru w\u0142a\u015bciwego cia\u0142a, przez wykorzystanie work\u00f3w powietrznych. Pozwala to np. perkozom nurkowa\u0107 i zdobywa\u0107 pokarm w obszarach niedost\u0119pnych dla wielu innych gatunk\u00f3w. Ssaki r\u00f3wnie\u017c musz\u0105 przystosowa\u0107 si\u0119 do \u017cycia na mokrad\u0142ach. D\u0142ugie, smuk\u0142e nogi \u0142osi zako\u0144czone szerokimi racicami doskonale sprawdzaj\u0105 si\u0119 podczas st\u0105pania po grz\u0105skim, podmok\u0142ym terenie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krwawodzi\u00f3b (Tringa totanus<\/em>), fot. Micha\u0142 Ja\u015bkiewicz<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Mewy \u015bmieszki (Chroicocephalus ridibundus<\/em>) przy uj\u015bciu do Ba\u0142tyku. Fot. Ewa Zab\u00f3wka<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ro\u015bliny tak\u017ce nie maj\u0105 \u0142atwo. W zale\u017cno\u015bci, czy zajmuj\u0105 stanowisko przybrze\u017cne czy s\u0105 zanurzone w wodzie, przystosowania s\u0105 inne. Ro\u015bliny wynurzone posiadaj\u0105 cz\u0119sto puste w \u015brodku, sztywne \u0142odygi, natomiast ro\u015bliny podwodne charakteryzuj\u0105 si\u0119 wiotkim \u0142odygami odpornymi na falowanie.
Szczeg\u00f3lnym rodzajem teren\u00f3w podmok\u0142ych s\u0105 \u0142\u0119gi (lasy i \u0142\u0105ki \u0142\u0119gowe). S\u0105 one bardzo bogate w gatunki i odpowiadaj\u0105 za znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naturalnej retencji w\u00f3d. Zachowanie ich w dobrej kondycji zwi\u0105zane jest g\u0142\u00f3wnie z ochron\u0105 warunk\u00f3w siedliskowych i wodnych. Ze wzgl\u0119du na wra\u017cliwo\u015b\u0107 \u0142\u0119g\u00f3w na zmiany warunk\u00f3w hydrologicznych, konieczny jest monitoring, kt\u00f3ry pozwoli wykry\u0107 zmiany we wczesnej fazie. W tym celu mog\u0105 zosta\u0107 wykorzystane nowoczesne technologie, takie jak satelitarne dane spektralne. Dostarczaj\u0105 one informacji o stanie i kondycji siedlisk \u0142\u0119gowych. Takie badania realizowali\u015bmy monitoruj\u0105c \u0141\u0119gi Odrza\u0144skie w dolinie Odry, o czym mo\u017cna przeczyta\u0107 wi\u0119cej TUTAJ<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ekstremalnym przypadkiem mokrade\u0142 s\u0105 solniska i lasy namorzynowe, gdzie ro\u015bliny musz\u0105 walczy\u0107 dodatkowo ze s\u0142on\u0105 wod\u0105. Wiele gatunk\u00f3w wyposa\u017conych jest system filtracji, umo\u017cliwiaj\u0105cy pozbywanie si\u0119 soli z tkanek. Przyk\u0142adem takiej ro\u015bliny jest solir\u00f3d, kt\u00f3ry wyst\u0119puje na podmok\u0142ych stanowiskach zlokalizowanych nad brzegami zbiornik\u00f3w wody s\u0142onej. W Polsce obj\u0119ty jest \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105 i notowany jest na zaledwie kilku stanowiskach w kraju.
W ramach nadzoru przyrodniczego w okolicach Ko\u0142obrzegu dokonywali\u015bmy pomiar\u00f3w poziomu i zasolenia w\u00f3d i uczestniczyli\u015bmy w przenoszeniu halofit\u00f3w. Czuwali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c nad pracami budowlanymi w celu unikni\u0119cia ingerencji i zniszczenia terenu solnisk.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ka szerokolistna (Typha latifolia<\/em>) w Biebrza\u0144skim Parku Narodowym. Fot. Ewa Zab\u00f3wka<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Czapla siwa (Ardea cinerea<\/em>)  na brzegu rzeki Biebrzy. Fot Ewa Zab\u00f3wka<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bagna to t\u0119tni\u0105ce \u017cyciem \u201emetropolie biologiczne\u201d. Oko\u0142o 40% gatunk\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata \u017cyje lub rozmna\u017ca si\u0119 na terenach podmok\u0142ych. Rocznie odkrywa si\u0119 ponad 200 nowych gatunk\u00f3w ryb pochodz\u0105cych z mokrade\u0142. Cykl \u017cyciowy wielu organizm\u00f3w jest bezpo\u015brednio powi\u0105zany z kondycj\u0105 obszar\u00f3w podmok\u0142ych. Odtwarzanie i zachowanie ich w dobrym stanie podtrzymuje dzia\u0142anie \u0142a\u0144cucha pokarmowego oraz kszta\u0142tuje przestrze\u0144 dla dzikiej przyrody.<\/p>\n\n\n\n


Mimo tak kluczowej roli, jak\u0105 tereny podmok\u0142e odgrywaj\u0105 w ochronie klimatu i bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, to szacuje si\u0119, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich 50 lat a\u017c 35 proc. mokrade\u0142 na \u015bwiecie zosta\u0142o utraconych. Przy\u0142\u0105czamy si\u0119 do apelu o wsp\u00f3lne dzia\u0142ania na rzecz ochrony i odtworzenia tych ekosystem\u00f3w i ich bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, gdy\u017c s\u0105 one wyj\u0105tkowo cenne i niezast\u0105pione je\u015bli chodzi redukowanie negatywnych skutk\u00f3w zmian klimatu.<\/p>\n\n\n\n

Autor artyku\u0142u: Ewa Zab\u00f3wka<\/em><\/p>\n\n\n\n

Czytaj wi\u0119cej:<\/p>\n\n\n\n

\nhttps:\/\/ansee.plbioroznorodnosc-w-strategii-biznesowej-firmy-cz-i\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n
\nhttps:\/\/ansee.plbioroznorodnosc-w-strategii-biznesowej-firmy-cz-ii-6-ochrona-i-odbudowa-roznorodnosci-biologicznej-i-ekosystemow\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n
\nhttps:\/\/ansee.plwykorzystanie-satelitarnych-danych-spektralnych-do-monitoringu-stanu-i-kondycji-siedlisk-legowych\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nieco ponad miesi\u0105c temu, 2 lutego, obchodzili\u015bmy Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Mokrade\u0142. By\u0142a to kolejna rocznica podpisania Konwencji Ramsarskiej – Mi\u0119dzynarodowej Konwencji o obszarach wodno-b\u0142otnych mi\u0119dzynarodowego uk\u0142adu podpisanego 2 lutego 1971 maj\u0105cego na celu obj\u0119cie ochron\u0105 teren\u00f3w podmok\u0142ych. Obszary te pe\u0142ni\u0105 niezwykle istotn\u0105 rol\u0119 ochronn\u0105 dla wielu ekosystem\u00f3w oraz s\u0105 naturalnym narz\u0119dziem w walce ze zmian\u0105 klimatu. […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":11148,"template":"","meta":[],"categories":[44,19,26],"post_tag":[196,203],"class_list":["post-11138","artykuly","type-artykuly","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-bioroznorodnosc","category-srodowisko","category-zarzadzanie-bioroznorodnoscia-artykuly","tag-ochrona-klimatu-i-adaptacja","tag-zarzadzanie-bioroznorodnoscia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykuly\/11138","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykuly"}],"about":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/artykuly"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykuly\/11138\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ansee.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/post_tag?post=11138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}